Bewijsbeslag gelegd en toch recht op méér inzage
Een inzageverzoek in stukken mag breder zijn dan het daaraan voorafgaande beslag. Daarnaast ligt de drempel voor het vorderen van inzage in eigen administratie laag. De Hoge Raad heeft dat recent verduidelijkt.
Een Nederlandse vennootschap die zich bezighoudt met projectontwikkeling laat een vastgoedproject in Costa Rica jarenlang runnen door één persoon ter plaatse, met weinig direct toezicht. Die persoon zou de situatie hebben benut om grote bedragen en activa weg te sluizen. Na de ontdekking heeft de vennootschap de administratie nodig om de schade te bewijzen. De vennootschap legt bewijsbeslag en vordert daarna inzage op grond van art. 843a Rv (oud). Het hof beperkt de inzage tot stukken die onder het beslag vallen. De Hoge Raad corrigeert dat.
Lees hieronder verder
Bewijsbeslag is conservatoir
Een bewijsbeslag heeft één doel: zorgen dat stukken niet verdwijnen voordat de rechter inzage heeft bevolen. Het beslag bepaalt niet de reikwijdte van het inzagerecht zelf. Een inzageverzoek kan dus ook betrekking hebben op bescheiden die níet onder het beslag vallen. Het hof had dat miskend door te eisen dat het inzageverzoek “in het verlengde” van het beslag moest liggen.
Eigen administratie: belang en bepaaldheid gegeven
In lijn met het Belba-arrest (HR 29 november 2024) bevestigt de Hoge Raad: wie inzage vraagt in de eigen administratie hoeft het rechtmatig belang en de voldoende bepaaldheid van het verzoek in beginsel niet apart te onderbouwen. De administratie bevat gegevens over rechtsbetrekkingen waarbij de vennootschap zelf partij is. Dat is voldoende voor toewijzing.
Tijdsbeperking niet vanzelfsprekend
Het hof had de inzage beperkt tot stukken vanaf 2010. Die beperking sneuvelt ook. Er waren concrete aanwijzingen voor frauduleus handelen al in 2009. De Hoge Raad oordeelt dat het hof zijn eigen vaststellingen had miskend door toch een tijdsgrens te stellen.
Procesrechtelijke valkuil
Een deel van de vordering werd wél terecht afgewezen — niet op inhoudelijke gronden, maar vanwege de zogenoemde tweeconclusieregel. De vennootschap breidde haar vordering in een latere processtuk aanzienlijk uit. Dat mocht niet meer. Een inzageverzoek moet dus zo volledig mogelijk worden geformuleerd in het eerste processtuk.
Wat betekent dit voor u?
Als ondernemer of aandeelhouder:
- Bent u de toegang tot uw eigen bedrijfsadministratie kwijtgeraakt? U kunt inzage vorderen; het belang daarbij hoeft niet apart te worden onderbouwd.
- Overweegt u bewijsbeslag te leggen? Dat is verstandig als u vreest dat de administratie op korte termijn zal verdwijnen. Besef dat het beslag alleen conservatoir werkt — het inzagerecht moet u vervolgens apart veiligstellen.
- Wisselt het bestuur van uw vennootschap? Zorg dat overdracht van de administratie contractueel is geborgd. Zo voorkomt u een langdurige procedure achteraf.
Heeft u vragen over uw recht op inzage of overweegt u bewijsbeslag? Wij adviseren u graag over de mogelijkheden in uw situatie.
Uitspraak Hoge Raad | ECLI:NL:HR:2026:413 | 13-03-2026
